Orta Doğu’da tırmanan savaş gerilimi nedeniyle mazot ve gübreye rekor oranda zam gelirken, Türkiye’deki çiftçileri ise hükümetten ek destek bekliyor.
Orta Doğu’da yaşanan savaş nedeniyle birçok sektörde olduğu gibi tarım sektörü de savaştan nasibini aldı. Özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından tanker trafiğinin yüzde 90’a kadar düşmesi, uluslararası gübre ve enerji tedarik zincirini büyük oranda sekteye uğratırken, yaşanan bu durumun en ağır faturası ise çiftçiye çıktı.
Ekonomi.com köşe yazarı Ali Ekber Yıldırım, 24 Mart tarihli yazısında, mazotun litresinin yılbaşında 54 lira olmasına rağmen savaş nedeniyle kısa zaman içinde 72 liraya yükseldiğini ve birkaç gün içinde de 80 lirayı bulabileceğinin öngörüldüğünü ifade etti. Gübrede ise durumun daha kaygı verici olduğuna dikkat çeken Yıldırım, üre gübresinin ton fiyatının sadece 20 günde 21-25 bin lira seviyesinden 34-35 bin lira seviyesine yükseldiğini, Türkiye’nin gübre ham maddelerinde yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olması nedeniyle bu durumun kırılganlığı daha da arttırdığını söyledi.
Tarımdaki olumsuz bu tablo nedeniyle hükümet bazı adımlar atarken üre ithalatındaki gümrük vergisi sıfırlandı, ihracat yasaklandı ve 2016 yılından beri yasaklı olan amonyum nitrat gübresinin 30 Mayıs tarihine kadar tarımda kullanımına geçici olarak izin verildi.
Fakat, söz konusu adımlar yükselen fiyatları engellemeye yetmezken, 2025 üretim yılı desteklerinin ödenmesinde bile büyük oranda zorluklar yaşandığı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kamuoyuyla paylaştığı 81 milyar lira tutarındaki tarımsal desteğin sadece 21,1 milyar lirasının üreticilere ödendiği aktarıldı.
HÜKÜMETTEN ACİL DESTEK PAKETİ TALEBİ
Öte yandan İspanya, çiftçilere 877 milyon lira tutarında destek paketi açıklarken, bu paketin Türkiye’de örnek olması gerektiğine vurgu yapan uzmanlar, Türkiye’nin de acil olarak çiftçilere ek destek vermesi gerektiğini belirtti.
Gıda ve tarım örgütünün raporunda, gübre kıtlığı ve yüksek enerji fiyatının ürün verimini düşürdüğü, bu yılın ilk altı ayında uluslararası gübre fiyatlarının yüzde 20 daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor.
Yaşanan olumsuzluklar nedeniyle çiftçinin mazotu 80 liradan, gübreyi ise 35 bin liradan alabildiği ve bu ağır şartlar altında çiftçinin ayakta kalabilmesi için hükümetin acilen destek paketi açıklaması gerektiği belirtildi.
